Fiskiðjusamlag Húsavíkur

Fiskiðjusamlag Húsavíkur var sjávarútvegsfyrirtæki sem starfaði á Húsavíkur á 20. öld og aðeins fram yfir aldamót. Félagið var stofnað árið 1947 og gegndi um áratugaskeið lykilhlutverki í atvinnulífi bæjarins. Það var selt árið 2003 og félaginu var slitið árið 2004.

Stofnun og hlutverk

Fiskiðjusamlag Húsavíkur var stofnað sem samstarfsverkefni Húsavíkurkaupstaðar, Kaupfélags Þingeyinga og sjómanna og útvegsmanna á Húsavík. Markmið félagsins var að bæta móttöku, vinnslu og nýtingu sjávarafla og styrkja þannig atvinnulíf og tekjugrunn bæjarins.

Frá upphafi var FH bæði atvinnufyrirtæki og samfélagsleg stoð. Með tilkomu þess batnaði aðstaða til fiskvinnslu verulega og það var talið marka nýjan þátt í atvinnusögu Húsavíkur. Félagið studdi við aukna útgerð, fjölgun íbúa og meiri stöðugleika í atvinnulífi.

Uppbygging og vöxtur

Á sjöunda áratugnum var félagið komið í verulega uppbyggingu með aukinni véltækni, stækkun húsnæðis og bættri vinnuhagræðingu. Rekstur þess gekk vel og á sumum árum var unnt að greiða sjómönnum uppbætur á fiskverð umfram lögbundið verð.

Á síðari hluta 20. aldar varð FH eitt af tveimur stærstu atvinnuveldum Húsavíkur, ásamt Kaupfélagi Þingeyinga. Fyrirtækið var burðarás í sjávarútvegi bæjarins og hafði víðtæk áhrif á atvinnu, tekjur og samfélagsþróun.

Um og eftir árið 1980 fór yfir 95% alls afla sem landað var á Húsavík í vinnslu hjá FH. Árið 1983 fór allur landaður afli í gegnum fyrirtækið. Það ár nam heildarafli til vinnslu um 11.300 tonnum, þar af stór hluti frá togurum, auk rækju, síldar og annarra tegunda.

• 
  Kolbeinsey ÞH10
• 
  Húsnæði FH við Húsavíkurhöfn

Útgerð og starfsemi

Fiskiðjusamlagið rak bæði fiskvinnslu og útgerð. Félagið tók við afla frá fjölbreyttum hópi skipa, allt frá stórum togurum til smábáta og trillna, og gegndi þannig lykilhlutverki í samþættingu sjávarútvegs á staðnum.

Meðal skipa sem tengdust félaginu voru:

Júlíus Havsteen ÞH Kolbeinsey ÞH Kristey ÞH Húsvíkingur ÞH 1

Á tíunda áratugnum voru gerðar miklar breytingar á skipastól félagsins. Eldri skip voru seld og aflaheimildir færðar saman á færri og stærri einingar, þar á meðal með kaupum á rækjufrystitogaranum Húsvíkingi ÞH 1 árið 1997.

Sameiningar og markaðsvæðing

Árið 1996 sameinuðust Fiskiðjusamlag Húsavíkur hf. og Höfði hf., eftir fyrri sameiningar í útgerð. Með því varð til stærra og samþættara fyrirtæki með útgerð, vinnslu og tengda starfsemi.

Á tíunda áratugnum varð félagið sífellt markaðsvæddara. Það fór á opinn tilboðsmarkað og stefndi á skráningu á Verðbréfaþingi Íslands. Hluthöfum fjölgaði verulega og hlutabréf í félaginu hækkuðu í verði.

Um 1997 var FH með um 200 starfsmenn og áætlaða veltu upp á 2,5 milljarða króna.

Rækjuvinnsla og alþjóðleg starfsemi

Á tíunda áratugnum varð rækjuvinnsla helsta vaxtarstoð félagsins. Árið 1997 keypti FH rækjuverksmiðjuna Geflu hf. á Kópaskeri og styrkti þannig stöðu sína verulega. Stefnt var að því að vinna úr 10–11 þúsund tonnum af rækju á ári.

Afurðir félagsins voru að stórum hluta seldar á erlendum mörkuðum, meðal annars til fyrirtækja á borð við Marks & Spencer, Tesco, Covee og fleiri. FH varð þannig þátttakandi í alþjóðlegum matvælaiðnaði.

Þrátt fyrir vöxt rækjuvinnslu var ákveðið að halda áfram bolfiskvinnslu til að dreifa áhættu og viðhalda hefðbundinni starfsemi.

Staða og umfang

Árið 1997, þegar FH fagnaði 50 ára afmæli, var félagið eitt stærsta fyrirtæki sinnar tegundar á Íslandi. Það var meðal annars stærsti rækjuframleiðandi innan Íslenskra sjávarafurða og hafði umtalsverða hlutdeild í útflutningi sjávarafurða.

Starfsmenn voru á þriðja hundrað og starfsemin náði til fiskvinnslu, útgerðar, rækjuvinnslu, netagerðar og alþjóðlegra viðskipta.

Sala og slit

Árið 2003 seldi Húsavíkurbær 26,44% hlut sinn í Fiskiðjusamlagi Húsavíkur til Vísis hf. í Grindavík. Með þeirri sölu lauk beinum eignarhaldi bæjarins á félaginu.

Árið 2004 var félaginu slitið.

Helstu heimildir

Dagur, 17. maí 1966 – grein um uppbyggingu og stækkun Fiskiðjusamlags Húsavíkur Gísli Reynisson – samantekt um starfsemi FH árið 1983 Víkurblaðið, 5. nóvember 1997 – 50 ára afmæli Fiskiðjusamlags Húsavíkur Fiskifréttir, 27. júní 1997 – um sameiningar, rækjuvinnslu og stefnu félagsins Fiskifréttir – um kaup FH á Pétri Jónssyni RE (Húsvíkingur ÞH 1) Morgunblaðið, 22. október 2003 – sala á hlut Húsavíkurbæjar til Vísis hf. Bergþór Bjarnason – grein á Húsavík.com um sögu FH og áhrif þess á samfélagið Samantektir um sögu skipa, m.a. Kolbeinseyjar ÞH