Breyti Húsavík

{{Byggð
| nafn = Húsavík
| mynd = HusavikBatautgerd.jpg
| undirskipting_gerð1 = Landshluti
| undirskipting_nafn1 = [[Norðurland eystra]]
| undirskipting_gerð2 = Kjördæmi
| undirskipting_nafn2 = [[Norðausturkjördæmi]]
| undirskipting_gerð3 = Sveitarfélag
| undirskipting_nafn3 = [[Norðurþing]]
| leiðtogi_nafn = [[Katrín Sigurjónsdóttir]]
| mannfjöldi_heild = 2.449
| mannfjöldi_frá_og_með = 2024
| mannfjöldi_heiti_íbúa = Húsvíkingar
| póstnúmer_gerð = Póstnúmer
| póstnúmer = 640
}}

'''Húsavík''' er þéttbýlisstaður, staðsettur við [[Skjálfandi|Skjálfandaflóa]] á norðausturströnd Íslands og tilheyrir sveitarfélaginu [[Norðurþing]]i. Húsavík er einn þekktasti byggðarkjarni [[Norðurland eystra|Norðausturlands]] og hefur lengi gegnt mikilvægu hlutverki í verslun, sjávarútvegi, þjónustu og ferðaþjónustu. Bærinn er jafnan talinn meðal elstu nafngreindu búsetustaða landsins og tengist frásögnum [[Landnáma|Landnámu]] um vetursetu [[Garðar Svavarsson|Garðars Svavarssonar]]. Íbúar Húsavíkur voru 2.449 árið 2024.

== Heiti og uppruni ==
Örnefnið '''Húsavík''' er talið eitt hið elsta á Íslandi. Samkvæmt Landnámu hafði [[Garðar Svavarsson]], sænskur víkingur, vetursetu á Húsavík eftir að hafa siglt umhverfis landið og komist að þeirri niðurstöðu að Ísland væri eyja. Talið er að nafnið vísi til húsa sem hann lét reisa þar. Þegar Garðar hélt á brott segir sagan að [[Náttfari]], ásamt þræl og ambátt, hafi orðið eftir og sest þar að.

== Saga ==
Húsavík varð snemma kirkjustaður og miðstöð byggðar og þjónustu í nágrenninu. Á 19. og 20. öld efldist staðurinn sem verslunar- og þjónustumiðstöð fyrir Þingeyjarsýslur. Húsavík varð sérstakur hreppur árið 1912 og hlaut kaupstaðarréttindi 1. janúar 1950. Árið 2006 varð Húsavíkurbær hluti af Norðurþingi við sameiningu sveitarfélaga á norðausturhorni landsins.

== Landafræði ==
Húsavík stendur við austanverðan [[Skjálfandi|Skjálfanda]]. Yfir bænum rís [[Húsavíkurfjall]] og handan flóans blasa [[Kinnarfjöll]] við. Frá Húsavík sést víða til [[Flatey á Skjálfanda|Flateyjar á Skjálfanda]] og í góðu skyggni til [[Grímsey]]jar. Staðsetningin við flóann hefur frá upphafi mótað atvinnulíf staðarins og samgöngur.

== Atvinnulíf ==
[[Sjávarútvegur á Húsavík|Sjávarútvegur]] hefur lengi verið ein af undirstöðum atvinnulífs á Húsavík, ásamt verslun og almennri þjónustu. Á síðari áratugum hefur [[ferðaþjónusta]] orðið sífellt mikilvægari þáttur í atvinnulífi bæjarins. Sérstaklega hefur Húsavík byggt upp sterka stöðu í [[hvalaskoðun]], sem hefur orðið eitt helsta sérkenni staðarins.

== Mannvirki og kennileiti ==
Eitt þekktasta kennileiti Húsavíkur er [[Húsavíkurkirkja]], timburkirkja frá árinu 1907, teiknuð af [[Rögnvaldur Ólafsson|Rögnvaldi Ólafssyni]]. Kirkjan hefur lengi verið eitt helsta tákn bæjarins.

Á Húsavík eru einnig nokkur söfn og menningarstofnanir, þar á meðal [[Hvalasafnið á Húsavík]], [[Safnahúsið á Húsavík]], [[Könnunarsögusafnið]] og [[Eurovision-safnið]].

== Menntun og samfélag ==
Húsavík er þjónustumiðstöð fyrir nærsveitir og þar er fjölbreytt opinber og félagsleg þjónusta. Meðal helstu menntastofnana bæjarins eru [[Borgarhólsskóli]], [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] og tónlistarskóli. Bærinn hefur einnig öflugt íþrótta- og félagslíf.

== Menning og hátíðir ==
Helsta bæjarhátíð Húsavíkur eru [[Mærudagar]], sem haldnir eru árlega síðustu helgina í júlí. Hátíðin er fastur þáttur í bæjarlífinu og dregur að bæði heimamenn og gesti.

Húsavík hefur einnig orðið áberandi í alþjóðlegri dægurmenningu eftir að bærinn var aðalumgjörð kvikmyndarinnar ''[[Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga]]''. Sú tenging hefur aukið sýnileika bæjarins erlendis.

== Samgöngur ==
[[Húsavíkurflugvöllur]] er sunnan við bæinn. Húsavík tengist öðrum byggðarlögum á Norðausturlandi með vegakerfi og reglubundnum samgöngum á landi.

== Íþróttir ==
Helsta íþróttafélag Húsavíkur er [[ÍF Völsungur]], stofnað 12. apríl 1927. Félagið hefur um langt árabil verið einn af hornsteinum bæjarlífsins og heldur úti fjölbreyttri starfsemi.

== Húsavík í samtímanum ==
Húsavík sameinar í dag langa byggðarsögu, sterka sjávarútvegstradísjón og ört vaxandi ferðaþjónustu. Bærinn nýtur sérstöðu vegna tengsla sinna við landnámssöguna, náttúru [[Skjálfandi|Skjálfanda]], hvalaskoðun, menningarstarf og alþjóðlega athygli sem hann hefur hlotið á síðustu árum.



[[Flokkur:Húsavík]]
[[Flokkur:Bæir á Íslandi]]
[[Flokkur:Norðurþing]]